Srpski
English
U blizini Kosovske Mitrovice kod Zvečana na reci Banjskoj, nalazi se manastir Banjska, zadužbina i nadgrobna crkva Kralja Milutina. Podignuta je 1312-1316. godine na temelju starije crkve u kojoj je za vreme kralja Uroša I, Milutinovog oca, bilo sedište banjske eparhije.
Kao uzor za izgradnju bila je Bogorodičina crkva u Studenici. Gradnja je poverena hilandarskom monahu, episkopu banjskom, kasnije arhiepiskopu Danilu II, velikom donatoru i piscu svoga doba. Ovo tada monumentalno zdanje sa crkvom, trpezarijom, bibliotekom, konacima, kulama, zidovima i bedemima, počelo je da propada veoma rano. Početkom XV veka požar je progutao dosta toga da bi kasnije bila skoro srušena. U XIX veku crkva je bila pretvorena u džamiju sve do I svetskog rata. 15. avgusta 2004. godine, posle 520 godina, ponovo je primila monahe i bila osvećena od strane patrijarha Pavla. Građena je u raškom stilu, ima oblik jednobrodne bazilike sa kupolom čija osnova je 36 metara. Crkva je od tesanog kamena u tri boje koji su slagani kao šahovsko polje. Dekoracije su bile od belog mermera. Poznata statua banjska Bogorodica sa Hristom nalazi se u manastiru Sokolica. Unutrašnjost crkve je bila bogato živopisana sa raskošnim freskama koje su bile oblagane sa zlatnim listićima od kojih je danas sačuvan samo mali deo u fragmentima. U crkvi se nalazi grob kraljice Teodore, žene Stefana Dečanskog i majke cara Dušana. Pronađena su i dva njena prstena.
Manastir je muški i od avgusta 2004 ponovo je aktivan.
